Biogram Aleksandra Witalisa Nowakowskiego image

Aleksander Witalis Nowakowski

 
 
Wojskowość
 
Zespół Szkół w Przedczu
Grób Anastazji żony Aleksandra Nowakowskiego

Grób powstańca styczniowego na cmentarzu w Przedczu

Księga ludności Przedcza

Metryka urodzenia

Miejsce spoczynku Aleksandra Witalisa Nowakowskiego

Palenie zniczy na grobie bohatera

Składanie kwiatów na grobie Aleksandra Nowakowskiego

Tablica nagrobna

8

Pochodzenie

Aleksander Witalis Nowakowski – urodzony w 1832 roku w Przedczu, syn Mateusza i Rozalii Piechockiej. Był żonaty z Anastazją z domu Ginter. Z zawodu był szewcem. Mieszkał w Przedczu przy ulicy Rybackiej 6. Miał troje dzieci urodzonych w Przedczu, dwóch synów: Józefa i Jakóba (Jakub) oraz córkę Joannę.

Etapy działalności

Powstanie styczniowe

Miał 31 lat, gdy zaczęło się powstanie styczniowe. Wziął w nim czynny udział jako zaopatrzeniowiec i organizator oddziałów powstańczych na terenie gminy Przedecz i całego powiatu włocławskiego. W czasie powstania oraz później na zesłaniu miał pseudonim Witalis.

Po powstaniu styczniowym

Po powstaniu opuścił samowolnie miejsce zamieszkania i ukrywał się w zaborze galicyjskim (pod Krakowem). W miasteczku zostawił żonę i dzieci.  Powrócił do rodziny około maja 1865 roku. Po pewnym czasie został aresztowany. Przetrzymywany był w areszcie przedeckim, a następnie został osądzony we Włocławku za działalność w czasie powstania i samowolne opuszczenie kraju. Skazano go na 17 lat katorgi i zsyłki na Sybir. Żona postanowiła być z mężem, dlatego też oboje zostali wywiezieni do dalekiej guberni w głąb Syberii do miejscowości Czyta. Było to miasto obwodowe w azjatyckiej części Rosji, położone w południowej Syberii, obecnie w Kraju Zabajkalskim. Tam bohaterowi  żona urodziła jeszcze troje dzieci, jednak żadne   z nich nie przeżyło. Do Przedcza oboje wrócili 1881 roku. W Polsce wolnej i niepodległej został mianowany podporucznikiem.

Bohater jako wdowiec swe życie zakończył 2 lutego 1928 roku. Został pochowany na cmentarzu w Przedczu.


Znaczenie postaci

Obywatelska postawa  Aleksandra Nowakowskiego, jego organizatorskie zdolności, pełne oddanie, bezgraniczny patriotyzm w czasie walk w powstaniu styczniowym - niech posłużą za wzór następnym pokoleniom młodych Polaków.


Źródła

 Film autorstwa p. Haliny Zięcik pt." I z ziemi przedeckiej poszli nasi bracia w bój. Powstanie Styczniowe 1863-1864"

Większość  informacji o postaci Aleksandra Witalisa Nowakowskiego uzyskano od jego prawnuków: Czesława Nowakowskiego - emerytowanego nauczyciela historii i Mieczysława Nowakowskiego.                                                                                                                                                                                










Autorzy

Zespół projektowy pod opieką (nauczyciel1123) w składzie (uczen11637), (uczen11638)

Kalendarium:

  • 1832 ― Narodziny bohatera
  • 1928 ― Śmierć bohatera

Zobacz też: